De LPG-installatie

Onder druk van de Amerikaanse en Europese emissienormen maakte de benzinemotor een grote evolutie door. Er werd van de carburator overgestapt naar de elektronische injectie omdat deze een betere dosering en timing
van de brandstoftoevoer toeliet. Daaraan werd nog een katalysator met lambda-sonde gekoppeld om de uitstoot verder te verminderen.

De bouwers van LPG-installaties wilden dit milieuvoordeel behouden :

• Daarom werd het klassiek gasverdampsysteem uitgerust met een computer die de gegevens van de lambda-sonde verwerkt.
• Een volgende fase werd een zelflerend systeem. Zo’n installatie is van buitenaf niet meer instelbaar en dus ook niet meer extern ontregelbaar. Dit systeem past zich automatisch aan aan de rijstijl van de chauffeur, de mengselsamenstelling van de LPG ( de verhouding propaan/butaan varieert volgens de seizoenen) en de veroudering van de motor (vervuilde filters en slijtage). Dergelijk systeem voldoet aan de strenge G3-norm die Nederland gebruikt om LPG-installaties te beoordelen. Ze komen dan in aanmerking voor een verlaagde verkeersbelasting.
• Nog beter : er werden zelfs meerpunt injectiesystemen ontwikkeld voor LPG. Dit systeem draagt algemeen de voorkeur van de autoconstructeurs.

1 op 5 LPG-installateurs grijpen nog terug naar oudere systemen. Dat maakt LPG-rijden meer vervuilend dan rijden op benzine. Enkel door het gebruik van hoogtechnologische LPG-installaties kan LPG zijn groene voorsprong op behouden.

Wat kan er technisch verkeerd lopen

De LPG-installatie kan pannes veroorzaken wanneer ze niet aangepast is aan de wagen of slecht geplaatst werd. Voor sommige auto’s is een LPG-installatie zelfs ten stelligste af te raden. De technische problemen bij een niet aangepast LPG-systeem doen zich voor bij het inlaatsysteem, de katalysator en de kleppen van de motor.

Het inlaatsysteem

Het gasdampaanzuigsysteem  gebruikt de toevoerleidingen (die bij een wagen met injectiemotor enkel bedoeld zijn om lucht aan te voeren naar de motor) ook voor het aanvoeren van het gas. In deze toevoerleidingen hangt dus een brandbaar mengsel van gas en lucht. Door een slechte ontsteking of een onvolledige verbranding van het aangevoerde gas, kan er een onregelmatige ontploffing volgen. Inlaatcollector, de luchtmassasensor, het luchtfilterhuis en de kunststoffen toevoerleidingen lopen risico op ernstige schade. Dit herstellen is duur.

Backfire (terugslag van een vlam richting luchtfilter) zorgt niet altijd voor problemen, maar sommige wagens zijn er zeer gevoelig voor. In zulke wagen mag dus nooit een gasdampaanzuigsysteem geïnstalleerd worden.

Het LPG meerpunt -injectiesysteem kent dit probleem niet omdat het gas wordt geïnjecteerd vlak voor de inlaatklep van elke afzonderlijke cilinder. Autoconstructeurs geven er de voorkeur aan.

De katalysator

De katalysator loopt gevaar bij een te hoge verbrandingstemperatuur. Bij een slechte afstelling kan de temperatuur van de motor oplopen en dus ook de uitlaatgassen die de katalysator passeren. Hierdoor kan de katalysator schade oplopen. Een andere mogelijkheid is dat niet verbrand gas in de uitlaat tot ontbranding komt en de katalysator vernielt.

Een goed afstelling van de LPG-installatie is dus essentieel.

De kleppen van de motor

De kleppen en klepzittingen van de motor zijn gevoeliger voor slijtage want LPG smeert weinig. In benzine is een additief toegevoegd waarmee de kleppen worden gesmeerd en dat is niet aanwezig bij LPG. De kleppen van sommige motoren zijn niet hard genoeg om deze extra belasting probleemloos te doorstaan. Soms wordt in een zelfde modellijn de kwaliteit van het materiaal van de kleppen aangepast, zodat dezelfde wagen van dat specifieke bouwjaar ongeschikt wordt voor ombouw naar LPG.

De LPG-installateur : een erkenningssysteem

De nieuwe regelgeving voorziet in een erkenningssysteem van installateurs. Speciale eisen worden gesteld aan de inrichting van de werkplaats en de technische kennis van de monteurs.

Een examen moet oordelen over de toewijzing van de erkenning als installateur. De overheid voorziet een overgangsperiode van één jaar. Gedurende dat jaar geldt een voorlopige erkenning. Ze kan aangevraagd worden door installateurs die minimaal 20 installaties geplaatst hebben in de loop van 2000.

In de nieuwe regelgeving is duidelijk opgenomen dat : “de LPG-installatie de goede werking van de motor niet mag schaden.” Daarmee wordt duidelijk vastgelegd dat het onder de verantwoordelijkheid van de installateur valt dat de LPG-installatie moet aangepast zijn aan het voertuig. De installatie mag geen voortijdige slijtage veroorzaken of aanleiding zijn tot een hoger emissieniveau van de motor na ombouwing.

De LPG-installateur : het onderzoek

VAB deed een onderzoek naar de degelijkheid van het advies van 50 LPG-installateurs en peilde naar twee fundamentele aspecten :

1. adviseert de installateur een installatie die aangepast is aan de motor en dus zeker geen schade veroorzaakt?
2. haalt de installatie minimaal het emissieniveau van de benzinemotor? De geadviseerde installatie mag dus zeker niet tot meer vervuiling leiden.

Enquêteurs vroegen offertes aan voor vier verschillende wagens. Telkens werd gevraagd naar een advies en de prijs voor een LPG-installatie, aangepast aan de specifieke wagen.

Het ging om de volgende auto’s  :

Ford Ka met 1300 cc motor – bouwjaar 1997

Deze wagen is zeer gevoelig voor backfire en is uitgerust met een kwetsbare inlaatcollector. Een LPG meerpunt injectiesysteem is de enige aangepaste installatie.

Renault Espace met 2000cc motor – bouwjaar 1996

Dit model kon uitgerust worden met een lambda-gestuurd gasdampaanzuigsysteem. Maar in ‘96 werd de legering van de kleppen aangepast, zodat het af te raden is die wagen om te bouwen voor LPG.

Daewoo Leganza met 2000cc motor – bouwjaar eind 1999

Een lambda-gestuurd gasdampaanzuigsysteem voldoet voor deze wagen. Toch blijft er een klein risico op backfire. Nog beter is een meerpunt gasinjectiesysteem. De invoerder adviseert een gasinjectie van het merk Koltec. Enkel bij het gebruik van deze Koltec-installatie blijft de garantie (die nog loopt tot eind 2002) behouden.

BMW 528i met 2800cc motor – bouwjaar 1998

De LPG-installateur kan beter afraden in deze wagen een LPG-installatie te plaatsen. Het motormanagement van dit type is immers zo complex dat het veelal leidt tot problemen.

Conclusies van dit onderzoek

• 11 installateurs adviseren milieubelastende LPG-installaties.
• 16 installateurs behalen de voor VAB voorop gestelde minimumscore van 70%. Eén installateur leverde een perfect advies. Het blijft echter raadzaam steeds informatie in te winnen bij twee installateurs.
• De prijsverschillen voor hetzelfde type van installatie liepen zeer uiteen
  
• We spreken ons bij dit onderzoek niet uit over de kwaliteit van de aangeboden installatie en de deskundigheid van plaatsing.

LPG en milieuvervuiling

1 op 5 LPG-installateurs verkoopt milieu vervuilende LPG-installaties. Als de wagen op benzine rijdt zal hij minder vervuilen dan wanneer de chauffeur op gas overschakelt.

Volgens VAB-specialisten kan de technische controle in België deze vervuilers er niet uit halen. De gebruikte methode is ondoeltreffend. Er bestaan mogelijkheden om deze test te omzeilen.

Met welk recht krijgen zij ook een LPG-premie?

De resultaten van Europees onderzoek samengevat : de stationaire test blijkt effectief onbetrouwbaar voor het terugvinden van grote vervuilers. De test zegt niets over de dynamische belasting (de realistische rij-situatie) en hier treden meestal de problemen op.

Deze test is eenvoudig te omzeilen door even de instelling van de motor te veranderen waardoor hij op een armer mengsel komt te staan waardoor de CO-uitstoot verlaagt. Na de technsiche controle wordt deze instelling weer ongedaan gemaakt.

We vroegen meer uitleg bij de onderzoeksinstantie TNO (de Nederlandse tegenhanger van VITO) over de aanpak in Nederland :

Waarom in Nederland enkel een fiscaal voordeel gegeven wordt aan LPG-G3 installaties.

TNO : De huidige benzinemotoren halen door hun technologische evolutie dergelijke niveaus qua uitstoot van gereglementeerde stoffen (CO, HC, NOx) dat ze nog maar met moeite bijgebeend kunnen worden door een doorsnee LPG-installatie. Als je geen duidelijke representatieve normen oplegt dan ga je met LPG in de praktijk mogelijk slechter scoren op vlak van emissie dan de huidige benzinemotoren reeds presteren.

Waarvoor staat de G3-norm ?

TNO : G3 verwijst naar de Europese emissienorm Euro II die sinds 1995 voor nieuwe wagens geldt. De LPG-installaties moeten een uitstoot halen die 30% onder deze limietwaarde ligt om een G3 keurmerk te krijgen. In de praktijk is de uitstoot van de moderne benzinemotoren echter in veel gevallen reeds 50% lager dan de Euro II eisen. Vandaar dus dat je strengere eisen moet stellen aan een LPG-installatie wil men met het aanmoedigen van LPG ook een positief effect bereiken voor het milieu. Om dit effect te bereiken moet een G3 installatie lambda gelinkt en zelflerend zijn. Ook mag er geen instelschroef aanwezig zijn omdat we niet willen dat achteraf iemand het geheel verkeerd zou afstellen.

De garanties voor het slagen van de opzet in de praktijk

TNO : Hier rekenen we op de verantwoordelijkheid van de constructeurs van LPG-installaties. Zij bepalen welke installatie voor welke wagen geschikt is. Bijkomend wordt aan de hand van steekproeven nagegaan of de vooropgestelde normen werkelijk gehaald worden. Er worden dus werkelijk wagens door TNO “uit het verkeer geplukt”. Bij herhaalde vaststelling van gebreken en het niet oplossen daarvan door de LPG leverancier verliest de combinatie voertuigtype/LPG- installatie zijn G3-erkenning
en zijn fiscaal voordeel.

Het voordeel van de officiële homologatietest van de Europese gemeenschap.

TNO : Nederland gebruikt de Euro-test. Daarbij rijden we een feitelijk traject op een rollenbank van 20 minuten in stad, op buitenweg en snelweg terwijl de emissies worden gemeten. Het is de constructeur van de LPG-installatie die de test moet aanvragen per typische combinatie van voertuig en installatie. Het vooraf keuren van de geschiktheid van de installatie heeft een groter effect, mee omdat men de verantwoordelijkheid bij de installateur legt. Bij ons moet de individuele automobilist niet meer bij een keuringsinstantie passeren met zijn wagen. Een eenmalige keuring van een specifiek type van installatie voldoet.

De fiscaliteit rond LPG

Fiscaliteit is milieugericht in Nederland

In Nederland werkt men al enkele jaren met een bonussysteem om de propere LPG-voertuigen te promoten. De hele autofiscaliteit wordt er sterke mate geïnspireerd door de milieulast van de verschillende brandstoffen.

Een wagen die uitgerust is met een LPG-installatie moet voldoen aan de G3-norm om in aanmerking te komen voor een korting